Շաբաթվա անցուդարձը՝ մեկնաբանությամբ

Շաբաթվա մեկնարկը հատկանշվեց մարտի 21-ին ՀՀ վարչապետի աթոռը զբաղեցնող անձի՝ «Հ-1»-ին տված աղմկոտ հարցազրույցով, որի արձագանքները շարունակվեցին ոչ միայն հաջորդող շաբաթ-կիրակի օրերին, այլեւ շաբաթվա գրեթե ողջ ընթացքում: Զրույցից առաջին տպավորությունն այն է, որ բովանդակությունը ծայրեծայր՝ ներառյալ հնչեցված հարցերն ու պատասխանները, պատրաստված են մեկ մարդու ձեռամբ, եւ այդ մեկ մարդը Նիկոլ Փաշինյանն է: Բայց սա չէ նույնիսկ էականը, այլ հարցազրույցի տեքստով մեկ սփռված մանիպուլյատիվ մտքերն ու դատողությունները, կեղծապատիր, ճշմարտությունը խեղաթյուրող մեկնությունները:

Երկու տասնյակի չափ հարցերից կանդրադառնամ միայն մեկին՝ ծովի ջրի աղիության չափը որոշելու սկզբունքով: Այդ սկզբունքը հետեւյալն է. ստուգելու համար՝ տվյալ ծովի ջուրն աղի է, թե՝ ոչ, պետք չէ խմել ամբողջ ծովը, մեկ կումը միանգամայն բավական է ջրի աղի լինել-չլինելը որոշելու համար: Բայց գանք հարցազրույցին: Բաքվին պարբերաբար արվող զիջումների վերաբերյալ հարցին ի պատասխան՝ Փաշինյանը պնդում է, թե ինքը թշնամուն ոչինչ չի զիջել, այդ թվում՝ Արցախը: Նրա խոսքով՝ «միջազգային հանրությունը փաստաթղթավորված ձեւով ԼՂ-ն ճանաչել է եւ ճանաչած է եղել ողջ ընթացքում՝ որպես Ադրբեջանի մաս»:

Այս մարդու սուտը տեղում բռնելու համար կարելի է առնվազն իր պատասխանած հարցերի չափ հակափաստարկներ բերել: Բայց բավարարվենք մի քանիսով: Եվ այսպես՝ միջազգային կառույցների կողմից ընդունված փաստաթղթերն անառարկելիորեն վկայում են, որ միջազգային հանրությունը փաստաթղթավորված կամ որեւէ այլ ձեւով Արցախը երբեք չի ճանաչել որպես Ադրբեջանի մաս: Ստորեւ հակափաստարկների ներկայացումը՝ ըստ արցախյան հակամարտության գծով լավագույն փորձագետներից մեկի՝ քաղաքագետ Ստեփան Հասան-Ջալալյանի: Եթե «ողջ միջազգային հանրությունը փաստաթղթավորված ձեւով ԼՂ-ն ճանաչել է եւ ճանաչած է եղել ողջ ընթացքում ՝ որպես Ադրբեջանի մաս», ինչպես պնդում է «Հ-1»-ի զրուցակիցը, ուրեմն.

1. Ի՞նչ նպատակով է միջազգային հանրությունը ստեղծել ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը եւ դրա եռանախագահության ինստիտուտը: Դեռեւս 1992թ. միջազգային հանրությունը սկսել էր ուշադրություն դարձնել Ադրբեջան-Արցախ հակամարտությանը եւ փորձել է ձեռնարկել միջոցներ՝ կարգավորելու այն: Այդ նպատակով 1992թ. մարտի 24-ին Հելսինկիում հրավիրված ԵԱՀԽ խորհրդաժողովի Խորհրդի առաջին լրացուցիչ հանդիպման ժամանակ որոշվել է հնարավորինս շուտ Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում հրավիրել խորհրդաժողով՝ 11 պետությունների մասնակցությամբ: Իսկ Բուդապեշտի գագաթաժողովի որոշման համաձայն՝ 1995թ. մարտի 23-ին ԵԱՀԿ նախագահը մանդատ է շնորհել Մինսկի խմբի համանախագահներին՝ ՌԴ-ին, ԱՄՆ-ին եւ Ֆրանսիային՝ բանակցային գործընթացն ապահովելու եւ հակամարտության կարգավորման համապատասխան հիմք ձեւավորելու համար:
2. Ինչպե՞ս հասկանալ Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության խաղաղ կարգավորմամբ զբաղվելու միջազգային միակ մանդատ ունեցող ԵԱՀԿ ՄԽ եռանախագահության կողմից հակամարտության կարգավորման նպատակով կողմերին ներկայացված «Փաթեթային» (1997թ. մայիս-հունիս), «Փուլային» (1997թ. սեպտեմբեր), «Ընդհանուր պետություն» (1998թ. նոյեմբեր), «Մադրիդյան սկզբունքներ» (2007թ. նոյեմբեր) առաջարկությունները:
3. Ինչպե՞ս հասկանալ 2009թ. հուլիսի 10-ին Իտալիայի Լակվիլա քաղաքում հրավիրված մեծ ութնյակի գագաթաժողովի շրջանակում Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզիի, ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւի եւ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի համատեղ հայտարարությունը, որտեղ հայտարարության կողմերն արձանագրել են, որ Ադրբեջան-Արցախ հակամարտությունը պետք է կարգավորվի ուժի չկիրառման, տարածքային ամբողջականության եւ ժողովուրդների հավասար իրավունքների ու ինքնորոշման սկզբունքների համաձայն:
4. Ինչպե՞ս հասկանալ 2022թ. փետրվարի 17-ին Եվրոպական խորհրդարանի ընդունած բանաձեւը, որտեղ արձանագրվել է հակամարտության չկարգավորված լինելու փաստը՝ միաժամանակ նշվել, որ ԵԱՀԿ ՄԽ-ն մնում է այս հակամարտության կարգավորման միակ միջազգայնորեն ճանաչված ձեւաչափը եւ կոչ է անում արագ վերադառնալ իր միջնորդական դերին. «կոչ է անում ԵՄ-ին, նրա անդամ երկրներին եւ Հանձնաժողովի փոխնախագահին/Արտաքին գործերի ու անվտանգության քաղաքականության հարցերով Միության Բարձր ներկայացուցչին՝ ակտիվորեն ներգրավվել ԼՂ հարցով Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ տեւական կարգավորում գտնելու, տարածաշրջանում լարվածության հետագա սրումը կանխելու գործում»:
5. Ինչպե՞ս հասկանալ 2022թ. հունիսի 8-ին դարձյալ Եվրոպական խորհրդարանի ընդունած՝ «Անվտանգությունն Արեւելյան գործընկերության տարածաշրջանում եւ անվտանգության ու պաշտպանության ընդհանուր քաղաքականության դերը» վերտառությամբ բանաձեւը, որտեղ կրկին արձանագրվել է, որ Ադրբեջան-Արցախ հակամարտությունը չի կարգավորվել, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքը համարվել է «վիճելի տարածք» եւ այլն:

Այսպիսով՝ Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ բերված այս փաստաթղթերը, ըստ էության, հիմնավորապես հերքում են Փաշինյանի պնդումները. միջազգային հանրությունը փաստաթղթավորված ձեւով Արցախը երբեք Ադրբեջանի մաս չի ճանաչել, ինչպես միտումնավոր, թե չիմացության պատճառով, կարծում է բռնազավթիչ եւ ցեղասպան պետության կազմում Արցախի Հանրապետությունը ճանաչած Նիկոլ Փաշինյանը: Հետեւաբար՝ վերջինիս հայտարարությունն առ այն, թե «…ողջ միջազգային հանրությունը փաստաթղթավորված ձեւով Լեռնային Ղարաբաղը ճանաչել եւ ճանաչած է եղել ողջ ընթացքում՝ որպես Ադրբեջանի մաս», կատարյալ անհիմն ու սնանկ է, այլ կերպ ասած՝ ստախոսության գագաթնակետը:

Մեկնաբանեց Գեւորգ Լալայանը

Շաբաթվա մյուս կարեւոր իրադարձությունների մասին՝ մի քանի տողով

Կառավարության տեղեկացմամբ՝ մարտի 26-ին հեռախոսազրույց են ունեցել ՀՀ վարչապետը եւ ԱՄՆ պետքարտուղարը: Նիկոլ Փաշինյանն ու Մարկո Ռուբիոն քննարկել են Հայաստան-ԱՄՆ ռազմավարական գործընկերությանը, ինչպես նաեւ տարածաշրջանային օրակարգին վերաբերող հարցեր։ Վարչապետը պետքարտուղարին ներկայացրել է բանակցային գործընթացները, որոնց արդյունքում համաձայնեցվել է Ադրբեջանի հետ խաղաղության համաձայնագրի նախագիծը։ Փաշինյանը եւ Ռուբիոն պայմանավորվել են շարունակել Հայաստան-ԱՄՆ բարձր մակարդակի շփումները։ Հեռախոսազրույցի մասին ամերիկյան կողմը դեռ չի հաղորդել:

Երկօրյա պաշտոնական այցով մարտի 24-ին Հայաստան է ժամանել Իրանի ԱԳ նախարար Աբբաս Արաղչին: Սա ԱԳ նախարարի պաշտոնում նրա առաջին այցն է Հայաստան: Արաղչին եւ Միրզոյանը աշխատանքային ընթրիքի ձեւաչափով քննարկել են երկկողմ տարածաշրջանային հարցեր, որից հետո տեղի է ունեցել նրանց առանձնազրույցը: Այցի 2-րդ օրն Իրանի ԱԳ նախարարը հանդիպում է ունեցել վարչապետ Փաշինյանի հետ՝ քննարկելու տարածաշրջանային վերջին զարգացումները։ Արաղչին հայտարարել է, որ Թեհրանը ձգտում է Երեւանի ու Բաքվի միջեւ խաղաղության հաստատմանը եւ պատրաստ է օգնել այդ հարցում։ Իրանցի պաշտոնյան շեշտել է նաեւ Թեհրանի շարունակական աջակցությունը ՀՀ տարածքային ամբողջականությանն ու սահմանների անխախտելիությանը:

Խորհրդարանը մարտի 26-ին ամբողջությամբ ընդունեց Եվրամիության անդամակցության գործընթացի մեկնարկի մասին օրինագիծը: Սա Հայաստանի պատմության մեջ, թերեւս, ամենակարճ օրինագիծն է. այն 25 բառից բաղկացած միայն մեկ նախադասություն է: Օրենքը ԱԺ-ում ծայրից ծայր կարդաց Եվրաինտերգրման հանձնաժողովի նախագահ Արման Եղոյանը: «ՀՀ-ն՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ժողովրդավարական ինստիտուտները, բարձրացնել հասարակության բարեկեցությունը, ամրապնդել երկրի անվտանգությունը, դիմակայությունը եւ իրավունքի գերակայությունը, հայտարարում է ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացի մեկնարկը»,- նշել է Եղոյանը:

Վարչապետն աշխատանքային այցով մարտի 23-ին Վրաստանում էր, որտեղ առանձնազրույց ունեցավ իր պաշտոնակցի հետ: Փաշինյանն ու Կոբախիձեն քննարկել են Հայաստան-Վրաստան ռազմավարական հարաբերություններին վերաբերող հարցեր, տարածաշրջանային նշանակության այլ թեմաներ: Երկու երկրների ղեկավարները ներկա գտնվեցին նաեւ Հայաստանի եւ Վրաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականների պատասխան հանդիպմանը, որն ավարտվեց խոշոր հաշվով՝ 6:1 հօգուտ տանտերերի: ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի անցումային փլեյօֆ փուլում թիմերի երեւանյան հանդիպումը երկու օր առաջ ավարտվել էր դարձյալ վրացի ֆուտբոլիստների հաղթանակով՝ 3:0 հաշվով:

Ազգային ժողովի մարտի 26-ի նիստում քննարկվել է իշխող թիմի նախկին անդամ, պատգամավոր Հովիկ Աղազարյանին եւ ընդդիմադիր «Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տարոն Մարգարյանին անձեռնմխելիությունից զրկելու հարցը: Աղազարյանը կասկածվում է կոռուպցիոն գործարքների, իսկ Երեւանի նախկին քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը՝ մանկապարտեզների ու դպրոցների տարածքներն ապօրինի օտարելու համար: Կասկածյալներն իրենց վերագրվող մեղադրանքները չեն ընդունում: Եթե ԱԺ-ը կողմ քվեարկի ՀՀ գլխավոր դատախազի ներկայացրած՝ անձեռնմխելիությունից զրկելու միջնորդությանը, ապա երկու պատգամավորների նկատմամբ էլ քրեական հետապնդում կհարուցվի: