Երկուշաբթի, Մարտի 30, 2020

Շաբաթվա անցուդարձ

29 փետրվար - 7 մարտի

անգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղ
 

Շաբաթվա անցուդարձը` մեկնաբանությամբ

 

Անցած շաբաթավերջին` փետրվարի 29-ին, ՀՀ վարչական դատարանը Ամուլսարի գործով անվավեր է ճանաչել Բնապահպանական եւ ընդերքի տեսչության երկրորդ հիմնարար փաստաթղթի՝ ստուգման ակտի բոլոր հիմնական կետերը։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է Բնապահպանական եւ ընդերքի տեսչության նախկին ղեկավար, բնապահպան Արթուր Գրիգորյանը: Նա հիշեցնում է, որ մի քանի ամիս առաջ նույն դատարանը՝ գրեթե նույնանման «փաստարկներով» չեղարկել էր նաեւ Ամուլսարում ընդերքօգտագործման հետ կապված գործողություններ իրականացնելուց ձեռնպահ մնալու վերաբերյալ տեսչական մարմնի որոշումը:

…Գրիգորյանի բնորոշմամբ` սրանով փոշիացվում են Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման անօրինականություններն արձանագրած միակ պետական մարմնի՝ Բնապահպանական տեսչության բացահայտումները, հանքավայրի շահագործման անթույլատրելիության իրավական հիմքերը։ «Անկասկած, սրա արդյունքում կարճվելու է ապօրինի ընդերքօգտագործման վերաբերյալ գլխավոր դատախազության հարուցած քրեական գործը, «մաքրվելու» են Lydian Armenia-ի «իմիջի» համար խնդրահարույց՝ պրիմիտիվ շինարարական խախտումների արձանագրումները, որոնցից շատերը ընկերությունն անգամ ընդունել է եւ, իմ տեղեկություններով, նույնիսկ վճարել պատճառած վնասի համար»,- նշել է բնապահպանը: Նա միաժամանակ տարակուսանք է հայտնել, որ պետական համակարգում գործող ինստիտուտը` ինչ-ինչ հանգամանքներից ելնելով, բեկանել է պետական մեկ այլ ինստիտուտի` Բնապահպանության եւ ընդերքի տեսչության ընդունած արդարացի որոշումը։

Ըստ երեւույթին, ՀՀ վարչական դատարանը` լավ տեղեկացված լինելով Ամուլսարի շահագործման վերաբերյալ Կառավարության դիրքորոշմանը, կայացրել է բարձրագույն իշխանության քիմքին հաճո վճիռ` չնայած խոսքը շրջակա միջավայրի աղտոտման ու դրա հավանական աղետալի հետեւանքների մասին է: Հայաստանի դեպքում սա այնքան էլ տարակուսելի երեւույթ չես համարի: Տարակուսելին այն է, որ ի դեմս այդ տեսչության` գտնվել է հանդուգն մի կառույց, որն իր սահմանափակ լիազորությունների շրջանակում գնացել է մինչեւ վերջ` ներկայացնելով անաչառ եզրակացություն: Այն է` Ամուլսարի շահագործումը բնապահպանական առումով խիստ ռիսկային է թե´ մերձակայքում ապրող բնակչության, թե´ Ջերմուկի հանքայի ջրերի ու Սեւանա լճի համար: Որոշումը պետք է հիմք դառնար` ապօրինի ընդերքօգտագործման վերաբերյալ հարուցված քրեական գործը կարճելու համար, բայց…

Այն մասին, որ պետական համակարգում Վարչական դատարանի պես ատյաններ ունենալն ուղղակի բարեբախտություն է մեր իշխանությունների համար, վկայում է Սահմանադրական դատարանի օրինակը: Բազմաչարչար մի հաստատություն, որից ազատվելու խնդիրը վաղուց դարձել է Կառավարության «ցավող ատամը», եւ այն կհեռացվի ապրիլի 5-ին նշանակված հանրաքվեի արդյունքով, եթե, իհարկե, «Այո»-ի օգտին քվեարկի մասնակիցների մեկ երրորդը կամ մոտավորապես 650 հազար ընտրող: Դրական արդյունքի դեպքում, վերջնականապես, Նիկոլ Փաշինյանի ձեռքում կհայտնվի նաեւ դատական իշխանության սանձը եւ կարելի կլինի առանց որեւէ «գլխացավանքի» անցկացնել ցանկացած որոշում` այդ թվում, գուցեեւ, Ամուլսարի թնջուկի լուծումը իշխանության համար ցանկալի հունով: Իսկ ցանկալին հանքավայրի շահագործումն է, ինչի մասին կառավարությունը քանիցս բարձրաձայնել է` շեշտելով, թե տվյալ խնդրի առնչությամբ պետությունը պարտավորություն ունի, որի չկատարումը բացասաբար կանդրադառնա երկրի միջազգային հեղինակության վրա: Կարելի է հիշատակել, օրինակ, Ամուլսարի ներդրումային նախագծում Վերակառուցման եւ զարգացման եվրոպական բանկի մասնակցությունը: Բացի դրանից, պետությունն այդ ոլորտից բարձր եկամուտներ է ակնկալում: Այդ մասին հունվարի 25-ին կապանյան իր ասուլիսում հայտարարել էր Նիկոլ Փաշինյանը` ընդգծելով, որ Կառավարությունը շահագրգռված է Ամուլսարի գործարկմամբ, քանի որ «եթե հանքը շահագործվեր, մենք կունենայինք ավելի մեծ տնտեսական աճ»: Ահա որն է հայրենի գործադիրի մտահոգության հիմնական առարկան:

Հասարակությանը, սակայն, տնտեսական աճը ամենաքիչն է հետաքրքրում, եթե դրա գինը սերունդների առողջությունն ու բնապահպանական աղետներն են լինելու: Առավել եւս, որ տնտեսական աճի արդյունքներից լիաբուռն օգտվողները ոչ թե հասարակ ժողովուրդն է, այլ գրեթե ամեն ամիս ահռելի պարգեւավճարներ ստացող պետական մեծ ու փոքր պաշտոնյաները:

 

Մարտի 1-ին լրացավ 2008 թվականին տեղի ունեցած ողբերգական դեպքերի 12-րդ տարին։ Այդ օրը վաղ առավոտյան ոստիկանները հարձակվել էին «Ազատության» հրապարակում գիշերող ընդդիմադիր ցուցարարների վրա, որոնք իրենց բողոքն էին հայտնում նախագահական ընտրությունների պաշտոնական արդյունքների դեմ: Եվ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի արձանին հարող հրապարակում ու դրա մերձակայքում ցուցարարների եւ ուժայինների միջեւ սկիզբ առած բախումների հետեւանքով զոհվեց 10 մարդ, հարյուրավոր մարդիկ վիրավորվեցին:

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի եւ դուստրերի հետ հարգանքի տուրք է մատուցել 2008թ. մարտի 1-ի զոհերի հիշատակին՝ ծաղկեպսակ դնելով Մյասնիկյանի արձանի մոտ: Նույն օրն առավոտյան` իբրեւ հարգանքի տուրք զոհերի հիշատակին, ծաղիկներ են դրվել նաեւ նախագահ Արմեն Սարգսյանի անունից: 

…Մարտիմեկյան իրադարձությունների թեման ներհայաստանյան դիսկուրսում ամենաքննարկվածներից է եւ շարունակում է մնալ որպես այդպիսին: Անցած 12 տարվա ընթացքում եղել են բազմաթիվ հատորներով քննչական գործեր, պետական հատուկ հանձնաժողովների ուսումնասիրություններ, դատավարություններ, բողոքարկումներ եւ այլն, սակայն 10 անմեղ զոհերի հարազատների ցավը մնում է տակավին չամոքված, իսկ հայոց հետանկախական շրջանի պատմության այդ ամոթալի էջը` չփակված: Դեպքերի հետագա զարգացումների, մասնավորապես սպանությունների հանգամանքների վրա լույս չսփռեց նաեւ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի եւ մյուսների գործով գրեթե երկու տարի շարունակվող դատավարությունը: Ավելին` սույն քրգործը, ինչպես ասում են, մնացել է մեռյալ կետում եւ ոչ մի կերպ տեղից չի շարժվում, չնայած վարչապետի այն հայտարարությանը, թե «Մարտի 1»-ը բացահայտված է:

Իրականում ոչինչ էլ բացահայտված չէ, որովհետեւ կողմերից յուրաքանչյուրն ունի իր «ճշմարտությունը», որը, սակայն, չի կարողանում ապացուցել արդեն երկար ժամանակ: Նախկին նախագահին երկու մեղադրանք է առաջադրված` այլ անձանց հետ նախնական համաձայնությամբ ՀՀ սահմանադրական կարգի տապալում եւ առանձնապես խոշոր գումարի կաշառակերություն: Մեղադրանքներից ոչ մեկը ցայսօր չի հաստատվել, եւ այդ ընթացքում գլխավոր ամբաստանյալը մի քանի անգամ ազատ է արձակվել ու կրկին կալանավորվել: Քոչարյանի պաշտպանական խմբի ու աջակիցների կարծիքով` ընթացող դատավարությունը «քաղաքական վենդետա է, որը չի տեղավորվում իրավական որեւէ դաշտում»: Նրանք դատարանից պահանջում են դադարեցնել քրեական հետապնդումը, սակայն մեղադրող կողմը տարբեր պատճառաբանություններով ձգձգում է դատաքննությունը: Տպավորություն է, թե հատուկ է այդպես արվում` ամբաստանյալին կալանքի տակ հնարավորինս երկար պահելու համար:

Թե ում է դա ձեռնտու` կդժվարանանք ասել, բայց ակնհայտ է, որ գործի միակողմանի քննությամբ, ապացուցողական խախուտ հիմքով եւ ոչ պրոֆեսիոնալ մոտեցումներով ճշմարտությունը երբեք չի բացահայտվի, եւ մեղավորները չեն ստանա իրենց արժանի պատիժը: Անաչառ քննության համար բացակայում է ամենակարեւորը` քաղաքական կամքը, այլապես կարելի էր, օրինակ, գործում ներգրավել միջազգային փորձագետների ու փաստահավաք խմբերի եւ նրանց համար ստեղծել արդյունավետ աշխատանքի լավ պայմաններ: Եթե ավելի քան մեկ տասնամյակ դա չի արվել, մնում է մտածել, որ «Մարտի 1»-ի գործի անկողմնակալ բացահայտման շահագրգռվածություն չկա:

Ամենայն հավանականությամբ` գործող իշխանությունների օրոք դժվար թե լինի նման շահագրգռվածություն: Եվ խնդիրը սոսկ այն չէ, որ ներկայիս վարչապետն ընդիմության կողմից 2008-ի մարտիմեկյան դեպքերի առանցքային դերակատարներից էր ու առաջին նախագահի հետ որոշակի պատասխանատվություն էր կրում ցուցարարների դրսեւորած ագրեսիվ պահվածքի համար: Խնդիրն այն է, որ Քոչարյանի եւ մյուսների գործի աղմկոտ դատավարության հետ կապված` այս օրերին տեղեկատվական դաշտում լայն տարածում են գտել տվյալ թեմայով մեծաքանակ տեսագրություններ, վավերագրական ֆիլմեր, գաղտնալսումներ ու մի շարք այլ փաստական նյութեր, որոնք չէին կարող չազդել հանրային կարծիքի վրա` հօգուտ Քոչարյանի կողմնակիցների:

Ասում են` արդարությունը կարող է հիվանդանալ, բայց մահանալ` երբեք: Ամեն դեպքում այն մի օր հաստատ կհաղթանակի, եւ ժողովուրդը կտեսնի, թե ով ով է: Խորապես ցավակցում ենք «Մարտի 1»-ի զոհերի հարազատներին ու մերձավորներին, որոնց հանդեպ բոլորս բարոյական պարտք ունենք տալու:

 

Մեկնաբանեց Գեւորգ Լալայանը

 

Շաբաթվա մյուս կարեւոր իրադարձությունները` մի քանի տողով

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մարտի 3-4-ը պաշտոնական այցով Վրաստանում էր: Վարչապետը այցի շրջանակում հանդիպումներ է ունեցել Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Գախարիայի, նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիի, խորհրդարանի նախագահ Արչիլ Թալակվաձեի եւ Համայն Վրաստանի կաթողիկոս-պատրիարք Իլյա Երկրորդի հետ: Այնուհետեւ Նիկոլ Փաշինյանը Թբիլիսիի «Հերոսների» հրապարակում ծաղկեպսակ է դրել հուշակոթողին եւ հարգանքի տուրք մատուցել:

Տեղի է ունեցել նաեւ Փաշինյանի հանդիպումը Թբիլիսիի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ:

Մանե Գեւորգյանը նշանակվել է Հայաստանի վարչապետի խոսնակ։ Համապատասխան որոշումը Նիկոլ Փաշինյանը ստորագրել է մարտի 2-ին, այն հրապարակված է վարչապետի պաշտոնական էջում: Մինչ նոր նշանակումը Գեւորգյանը «Ավրորա» մարդասիրական նախաձեռնության միջազգային լրատվամիջոցների հետ կապերի համակարգողն էր, ավելի վաղ եղել է «Սիվիլիթաս» հիմնադրամի գլխավոր պրոդյուսերը։ Հիշեցնենք` վարչապետի խոսնակի պաշտոնը թափուր էր այս տարվա հունվարի 9-ից, երբ Վլադիմիր Կարապետյանն ազատվեց աշխատանքից։

Հայաստանում մարտի 1-ին գրանցվեց կորոնավիրուսով վարակման առաջին դեպքը: Այս մասին վաղ առավոտյան Ֆեյսբուքում գրառում էր կատարել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը` հայտնելով, որ հիվանդը Հայաստանի Հանրապետության 29 տարեկան քաղաքացի է` տղամարդ, ով կնոջ հետ օդանավով ժամանել էր փետրվարի 28-ին, Թեհրանից: «Տղամարդը ջերմություն է ունեցել եւ ինքն է դիմել բժշկի, նա հիմա լավ վիճակում է։ Ուներ ջերմություն, սակայն հիմա չունի»,- գրել է վարչապետը։ Նա նշել է, որ պացիենտի հետ շփում ունեցած բոլոր մարդիկ վերցվել են հսկողության տակ։

Հիշեցնենք, որ այդ օրը նախատեսված էր երթ` «Մարտի 1»-ի արյունալի իրադարձությունների զոհերի հիշատակին, սակայն կորոնավիրուսի առկայության պատճառով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը չեղարկել էր այն:

Մարտի 28 2020
Մարտի 21 2020
Մարտի 14 2020
Փետրվարի 29 2020
Փետրվարի 21 2020
Փետրվարի 14 2020
Փետրվարի 08 2020

Ռազմավարական եւ ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոն

ՀՀ, Երևան 0033, Երզնկյան 75

Հեռ.՝

+374 10 528780 / 274818

Էլ. փոստ՝

info@acnis.am

Վեբկայք՝

www.acnis.am

Հոդվածագիրների տեսակետները կարող են չհամընկնել ՌԱՀՀԿ դիրքորոշումներին:

Արտատպման դեպքում հղումը «ACNIS ReView. Հայացք Երեւանից» օնլայն-հանդեսին պարտադիր է: