24.07.2019

Книжное Обозрение

«Հեռացող եզերք»

Звезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активна
 
Լեւոն Ադյան, «Հեռացող եզերք», վեպ, երրորդ հրատարակություն, Երեւան, «Հաշ ընդ հաշ փրինթ» ՍՊԸ, 2018, 340 էջ:

«Հեռացող եզերք»-ն իրական պատմություն է` սիրավեպ մի զույգի, ով պատահաբար հանդիպել էր այս մեծ աշխարհի հարյուրավոր ճանապարհների խաչմերուկներից մեկում` առանց հասկանալու, որ իրենց անցյալ ամբողջ կյանքը եղել է այդ հանդիպման նախապատրաստումը: Եվ, ավաղ, առանց գիտենալու նաեւ, թե ինչ է սպասում իրենց` հարյուրավոր ճանապարհների խաչմերուկում տեղի ունեցած այդ բախտորոշ հանդիպումից հետո:

Վեպում ընգրկված ժամանակաշրջանը 1988-1990 թվականներն են, երբ հայ-ադրբեջանական առճակատումը հասել էր իր կիզակետին: Նկարագրված են Բաքվում եւ Սումգայիթում տեղի ունեցած հայկական ջարդերը: Գլխավոր հերոսներն իրական մարդիկ են` երիտասարդ հայ հեռուստալրագրող Լեոն եւ ազգությամբ ադրբեջանուհի, Բաքվի բժշկական ինստիտուտի ուսանողուհի Ռենան: Նոր կյանք մտնող երիտասարդների անշահախնդիր ու անդավաճան սերը, սակայն, չի տեղավորվում դժնդակ ժամանակների տրամաբանության ծիրում եւ ողբերգական ավարտ է ունենում: Բախվելով տասնամյակներ շարունակ կողք կողքի խաղաղ ապրած երկու ազգերի փոխադարձ ատելության, անհանդուրժողության եւ չարակամության պատին, որի հիմքերը դրել էին անսիրտ, անզգամ կառավարողները, նրանց սիրո բյուրեղյա աշխարհը փլվում է: 1980-90-ականների Ադրբեջանում Ճիշտ այդպես փլվում, խեղվում են նաեւ հարյուր հազարավոր հայերի ճակատագրեր:

Հեղինակին հաջողվել է ահագնացած իրադարձությունների շղթայից հանել կարեւորն ու տիպականը, թափանցել տեղի ունեցածի խորքային շերտերը: Պատումի սյուժեի միջով կարմիր թելի պես անցնում է գազազած խառնամբոխի վայրագություններին ողջախոհ ադրբեջանցի անհատների բարեգթության հակադրության գաղափարը: Մարտնչող տգիտության խորապատկերին քաղաքակրթական արժեքների վերհանում, վեհի ու մարդկայինի պանծացում. ահա սքանչելի այս երկի հիմնական լեյտմոտիվը: